Wil je werken in de kinderopvang, maar kom je allerlei nieuwe woorden tegen? Dan helpt dit ABC je op weg. Je vindt hier korte uitleg over begrippen rond werken, leren, diploma's, BBL, zij-instroom, EVC, vacatures en de praktijk op een kinderdagverblijf of BSO.
Deze woordenlijst is vooral bedoeld voor starters, zij-instromers, omscholers, studenten en mensen die nog onderzoeken of werken in de kinderopvang bij hen past.
Filter op onderwerp:
A
Aanvullende scholing
Opleiding & diploma
Extra scholing waarmee je ontbrekende kennis of vaardigheden kunt aanvullen. Dit kan soms nodig zijn als je diploma niet direct volledig aansluit op de functie die je wilt doen.
Activiteitenaanbod
Opvang & praktijk
Alles wat kinderen op de opvang kunnen doen, zoals buiten spelen, bouwen, bewegen, koken, techniek, muziek of creatief werken. Op de BSO speelt het activiteitenaanbod vaak een grote rol.
Arbeidsvoorwaarden
Salaris & voorwaarden
Afspraken over werk, salaris, verlof, pensioen, reiskosten, werktijden, scholing en andere regelingen. In de kinderopvang zijn veel afspraken vastgelegd in de Cao Kinderopvang.
Autonomie
Opvang & praktijk
Zelf keuzes kunnen maken en dingen zelf proberen. In de kinderopvang stimuleer je autonomie door kinderen ruimte te geven, bijvoorbeeld bij spel, aankleden of kiezen tussen activiteiten.
B
Babygroep
Opvang & praktijk
Een groep voor de jongste kinderen, meestal baby's tot ongeveer 1 of 1,5 jaar. Voeden, slapen, verzorgen, nabijheid en rustig contact zijn belangrijk.
BBL – beroepsbegeleidende leerweg
Opleiding & diploma
Een mbo-route waarin je werken en leren combineert. Je werkt bij een erkend leerbedrijf en volgt daarnaast opleiding. BBL is vaak interessant voor starters, omscholers en zij-instromers.
Beroepsgerichte mbo-certificaten
Opleiding & diploma
Mbo-certificaten die kunnen helpen om ontbrekende onderdelen van een opleiding aan te vullen. Of een certificaat relevant is voor kinderopvang hangt af van de actuele kwalificatie-eisen.
Beroepskracht
Regels & registers
De term die in wet- en regelgeving vaak wordt gebruikt voor iemand die beroepsmatig kinderen opvangt en begeleidt. In gewone teksten gebruiken we vaak pedagogisch professional.
Beroepskracht-kindratio – BKR
Regels & registers
De verhouding tussen het aantal kinderen en het aantal benodigde beroepskrachten. Hoeveel professionals nodig zijn, hangt af van leeftijden, opvangvorm en regels.
Beroepspraktijkvorming – BPV
Opleiding & diploma
Het praktijkdeel van een mbo-opleiding. Je leert het beroep op een echte werkplek, bijvoorbeeld tijdens stage of BBL in de kinderopvang.
Beroepsprofiel
Opleiding & diploma
Een beschrijving van wat een beroep inhoudt, welke taken erbij horen en welke kennis en vaardigheden nodig zijn. Het helpt bij opleiding, functieprofielen en loopbaanoriëntatie.
BKR
Regels & registers
Afkorting voor beroepskracht-kindratio. Dit geeft aan hoeveel beroepskrachten nodig zijn in verhouding tot het aantal kinderen.
BOL – beroepsopleidende leerweg
Opleiding & diploma
Een mbo-route waarin school centraal staat en je praktijkervaring opdoet via stages. BOL past vaak bij studenten die vooral via school willen leren.
Boventallig
Opleiding & diploma
Je bent extra aanwezig boven op de medewerkers die nodig zijn voor de bezetting. Stagiairs of medewerkers in opleiding kunnen soms boventallig aanwezig zijn om te leren.
BSO – buitenschoolse opvang
Opvang & praktijk
Opvang voor kinderen die naar de basisschool gaan, meestal van 4 tot ongeveer 12 of 13 jaar. De opvang is voor school, na school, op studiedagen en in vakanties.
C
Cao Kinderopvang
Salaris & voorwaarden
De collectieve arbeidsovereenkomst voor de kinderopvang. Hierin staan afspraken over salaris, functies, verlof, werktijden en andere arbeidsvoorwaarden.
Carrièreswitch
Start & oriëntatie
Een overstap naar een ander beroep of een andere sector. Voor veel mensen is kinderopvang interessant als zij later in hun loopbaan werk zoeken met kinderen en maatschappelijke betekenis.
Certificaat
Opleiding & diploma
Een bewijs dat je een onderdeel, training of scholing hebt afgerond. Een certificaat is niet altijd hetzelfde als een volledig diploma en kwalificeert niet automatisch voor iedere functie.
Combinatiefunctie
Werken & vacatures
Een functie waarin je bijvoorbeeld op meerdere opvangvormen werkt, zoals KDV en BSO, of op meerdere locaties. Let bij vacatures goed op de verdeling van uren en taken.
Crebo
Opleiding & diploma
Een code voor erkende mbo-opleidingen. Crebo-codes helpen om opleidingen officieel te herkennen en te koppelen aan kwalificatiedossiers.
D
Dagopvang
Opvang & praktijk
Opvang overdag voor jonge kinderen die nog niet naar de basisschool gaan. Meestal bedoelt men hiermee opvang op een kinderdagverblijf.
Diploma-check
Opleiding & diploma
Een controle om te bepalen of jouw diploma kwalificeert voor werken in de kinderopvang. Gebruik altijd actuele bronnen, omdat diploma-eisen kunnen wijzigen.
Diplomagroep
Opleiding & diploma
Een indeling waarin diploma's worden gegroepeerd binnen kwalificatie-eisen. De exacte betekenis hangt af van de actuele regels en lijsten.
Diplomawaardering
Opleiding & diploma
Een beoordeling van een diploma, bijvoorbeeld bij een buitenlands diploma. Er wordt bekeken hoe het diploma zich verhoudt tot Nederlandse opleidingen of eisen.
Doorgroeien
Werken & vacatures
Je ontwikkelt je verder naar andere taken of functies. Denk aan pedagogisch coach, praktijkbegeleider, locatiemanager, planner of een functie op kantoor.
E
Eerste baan
Start & oriëntatie
De eerste functie waarmee je in de kinderopvang begint. Dat kan direct als gekwalificeerde medewerker zijn, maar ook via BBL, stage, zij-instroom of een ondersteunende functie.
Erkend leerbedrijf
Opleiding & diploma
Een organisatie die door SBB is erkend om mbo-studenten in de praktijk op te leiden. Voor BBL of BPV is een erkend leerbedrijf belangrijk.
Ervaringscertificaat
Opleiding & diploma
Een formeel document waarin staat welke ervaring en competenties via een EVC-procedure zijn aangetoond. Het is geen automatisch diploma, maar kan helpen bij opleiding, vrijstelling of loopbaanstappen.
EVC – Erkenning van Verworven Competenties
Opleiding & diploma
Een procedure waarmee je laat vaststellen wat je al weet en kunt door werkervaring, vrijwilligerswerk of eerdere opleiding. EVC kan nuttig zijn voor zij-instromers en omscholers.
Examencommissie
Opleiding & diploma
De commissie binnen een opleiding die beslist over examens, vrijstellingen en diplomering. Bij vragen over vrijstelling of erkenning van eerdere ervaring kan de examencommissie belangrijk zijn.
F
Formatief ingezet
Regels & registers
Je telt mee voor de personele bezetting die nodig is volgens de BKR. Of iemand in opleiding formatief mag worden ingezet, hangt af van regels, voortgang en afspraken.
Functie-eis
Werken & vacatures
Een eis die hoort bij een vacature of functie. Denk aan diploma, ervaring, beschikbaarheid, taalniveau, rijbewijs, werktijden of inzetbaarheid.
G
Gastouderopvang
Opvang & praktijk
Kleinschalige opvang in een huiselijke omgeving, via een gastouderbureau. Voor gastouderopvang gelden andere eisen dan voor werken op een KDV of BSO.
GGD
Regels & registers
De Gemeentelijke Gezondheidsdienst houdt in opdracht van de gemeente toezicht op de kwaliteit van kinderopvang. De GGD kan locaties inspecteren.
Groepshulp
Werken & vacatures
Een ondersteunende functie op de groep. De taken kunnen praktisch zijn, zoals opruimen, voorbereiden en helpen rond eetmomenten. De precieze inzet verschilt per organisatie.
H
Hbo-diploma
Opleiding & diploma
Een diploma op hbo-niveau. Sommige hbo-opleidingen kunnen relevant zijn voor kinderopvang, maar een hbo-diploma kwalificeert niet automatisch voor iedere functie.
I
IKC – integraal kindcentrum
Opvang & praktijk
Een plek waar kinderopvang, onderwijs en soms andere voorzieningen samenwerken rond kinderen. De samenwerking verschilt per IKC.
Inschalen
Salaris & voorwaarden
Bepalen in welke salarisschaal en trede je wordt geplaatst. Dat hangt af van functie, ervaring, diploma en cao-afspraken.
Intallig
Regels & registers
Een praktijkterm voor iemand die meetelt in de benodigde bezetting op de groep. Het wordt vaak gebruikt als synoniem voor formatief ingezet.
K
KDV – kinderdagverblijf
Opvang & praktijk
Een opvanglocatie voor kinderen van ongeveer 0 tot 4 jaar. Verzorging, spel, ontwikkeling, rust en contact met ouders spelen een grote rol.
Kleuter
Opvang & praktijk
Een kind van ongeveer 4 tot 6 jaar. Kleuters gaan meestal naar groep 1 of 2 van de basisschool en kunnen naar de BSO.
Kwalificatie-eis
Opleiding & diploma
De eis waaraan je moet voldoen om een bepaalde functie te mogen uitvoeren. Voor pedagogisch professionals gaat het vaak om een passend diploma of erkende route.
Kwalificatiedossier
Opleiding & diploma
Een officieel document waarin staat wat iemand moet kennen en kunnen voor een mbo-beroep. Opleidingen gebruiken dit als basis voor onderwijs en examens.
L
Leerbaan
Opleiding & diploma
Een baan waarin werken en leren worden gecombineerd, bijvoorbeeld via BBL. Je werkt in de praktijk en volgt daarnaast onderwijs.
Leerbedrijf
Opleiding & diploma
Een organisatie waar studenten praktijkervaring kunnen opdoen. Voor mbo-opleidingen moet een leerbedrijf vaak erkend zijn door SBB.
Leerwerkplek
Opleiding & diploma
Een plek waar je werkt en leert tegelijk. In de kinderopvang wordt dit vaak gebruikt voor BBL of andere opleidingstrajecten.
Levenservaring
Start & oriëntatie
Ervaring die je buiten opleiding of werk hebt opgedaan. Voor zij-instromers kan levenservaring waardevol zijn, maar het vervangt niet automatisch een kwalificerend diploma.
Loopbaanpad
Start & oriëntatie
De route die je kunt volgen in je werk. Bijvoorbeeld starten via BBL, daarna pedagogisch professional worden en later doorgroeien naar coach of leidinggevende.
LRK – Landelijk Register Kinderopvang
Regels & registers
Het openbare register van geregistreerde kinderopvangvoorzieningen, gastouderbureaus en gastouderopvang. Locaties hebben een LRK-nummer.
M
Maatwerktraject
Opleiding & diploma
Een route die wordt afgestemd op jouw achtergrond, ervaring en leerdoelen. Dit kan bij omscholing, zij-instroom of aanvullende scholing relevant zijn.
Mbo-certificaat
Opleiding & diploma
Een officieel certificaat voor een deel van een mbo-opleiding. Een mbo-certificaat kan soms helpen bij aanvullende scholing, maar kwalificeert niet automatisch volledig.
Mbo-diploma
Opleiding & diploma
Een diploma van een middelbare beroepsopleiding. Veel pedagogisch professionals hebben een mbo-achtergrond, maar niet iedere mbo-opleiding kwalificeert automatisch.
Meelopen
Start & oriëntatie
Korte kennismaking met de praktijk. Je kijkt mee op een locatie om te ontdekken of het werk bij je past. Een organisatie bepaalt zelf wat mogelijk is.
Mentor
Opvang & praktijk
Een pedagogisch professional die aanspreekpunt is voor ouders over de ontwikkeling en het welbevinden van een kind. Op de BSO is de mentor ook aanspreekpunt voor het kind.
N
Niet-formatief
Regels & registers
Je telt op dat moment niet mee voor de bezetting die volgens de BKR nodig is. Dit kan bijvoorbeeld gelden bij leren, stage of boventallige inzet.
Niveau 3
Opleiding & diploma
Een mbo-niveau. Sommige functies in de kinderopvang kunnen aansluiten bij mbo-niveau 3, afhankelijk van opleiding en kwalificatie-eisen.
Niveau 4
Opleiding & diploma
Een mbo-niveau. Voor bepaalde functies, doorgroei of opleidingen kan mbo-niveau 4 relevant zijn.
O
Omscholen
Start & oriëntatie
Je voorbereiden op werk in een ander beroep of andere sector. In de kinderopvang kan dat via BBL, zij-instroom, aanvullende scholing of een reguliere opleiding.
Ondersteunende functie
Werken & vacatures
Een functie binnen een kinderopvangorganisatie waarbij je niet direct als pedagogisch professional op de groep werkt. Denk aan planning, administratie, facilitair werk, HR of communicatie.
Open sollicitatie
Werken & vacatures
Een sollicitatie zonder dat er een concrete vacature openstaat. Dit kan handig zijn als je interesse hebt in een organisatie, BBL-route of stageplek.
Opleidingskosten
Salaris & voorwaarden
Kosten voor opleiding, boeken, examens of scholing. Bij BBL of omscholing is het belangrijk om te vragen wat de werkgever betaalt of vergoedt.
Opleidingstraject
Opleiding & diploma
Een afgesproken route waarin je leert voor een functie. Dit kan via school, BBL, interne scholing, aanvullende scholing of een combinatie.
Opvangvorm
Opvang & praktijk
Het soort kinderopvang, zoals kinderdagverblijf, BSO, peuteropvang, voorschoolse educatie of gastouderopvang.
Overdracht
Opvang & praktijk
Informatie uitwisselen over een kind. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij halen en brengen, of tussen collega's op de groep.
P
Pedagogisch beleid
Opvang & praktijk
De uitgangspunten van een organisatie voor het begeleiden, verzorgen en ondersteunen van kinderen. Hierin staat hoe men naar ontwikkeling, veiligheid en samenwerking met ouders kijkt.
Pedagogisch coach
Werken & vacatures
Een professional die pedagogisch professionals ondersteunt in hun werk. Vaak is dit een doorgroeifunctie waarvoor ervaring en aanvullende scholing nodig zijn.
Pedagogisch professional
Werken & vacatures
De professional die kinderen begeleidt, verzorgt en ondersteunt in hun ontwikkeling. Deze term gebruiken we liever dan pedagogisch medewerker, al kom je die oude benaming nog vaak tegen.
Pedagogisch professional in opleiding
Opleiding & diploma
Iemand die wordt opgeleid voor het werk als pedagogisch professional, bijvoorbeeld via BBL. Je leert in de praktijk en bouwt verantwoordelijkheid op.
Peuteropvang
Opvang & praktijk
Opvang gericht op peuters. Soms is er ook voorschoolse educatie, maar dat geldt niet automatisch voor iedere peuteropvang.
Praktijkbegeleider
Opleiding & diploma
Iemand op de werkplek die je begeleidt tijdens stage, BBL of een leertraject. Je bespreekt leerdoelen, taken, voortgang en feedback.
Praktijkleren
Opleiding & diploma
Leren op de werkvloer. Je ontwikkelt kennis en vaardigheden door mee te draaien in de praktijk, onder begeleiding.
Praktijkopleider
Opleiding & diploma
Een collega of functionaris die studenten, stagiairs of medewerkers in opleiding begeleidt. De precieze rol verschilt per organisatie.
PRK – Personenregister Kinderopvang
Regels & registers
Het register voor mensen die werken in de kinderopvang of structureel aanwezig zijn. Via inschrijving en koppeling kan continue screening plaatsvinden.
Proeftijd
Salaris & voorwaarden
Een beginperiode waarin werkgever en werknemer kunnen beoordelen of de functie past. Of en hoe proeftijd geldt, hangt af van contract en wettelijke regels.
R
Referentie
Werken & vacatures
Een persoon die iets kan vertellen over jouw werkhouding, ervaring of kwaliteiten. Werkgevers kunnen hiernaar vragen tijdens een sollicitatie.
Reguliere opleiding
Opleiding & diploma
Een opleiding die je via school volgt, bijvoorbeeld mbo of hbo. Dit kan een route zijn als je eerst een passend diploma wilt behalen.
S
Salarisschaal
Salaris & voorwaarden
Een schaal in de cao die hoort bij een functie. Je salaris hangt onder meer af van schaal, trede, ervaring en uren.
SBB – Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven
Opleiding & diploma
Organisatie die onder meer leerbedrijven erkent voor mbo-studenten. SBB speelt een rol bij stages, BBL en erkende leerbedrijven.
Snuffelstage
Start & oriëntatie
Een korte kennismakingsstage om te ontdekken of een beroep of sector bij je past. Dit is meestal oriënterend en geen volledige beroepsstage.
Stage
Opleiding & diploma
Een periode waarin je praktijkervaring opdoet als onderdeel van een opleiding. Je werkt aan leerdoelen en wordt begeleid door school en werkplek.
Stagebegeleider
Opleiding & diploma
Degene die jou begeleidt tijdens je stage. Dit kan iemand van de opleiding zijn, iemand op de werkplek of allebei.
Stamgroep
Opvang & praktijk
De vaste groep van een kind in de dagopvang. De groep en vertrouwde professionals bieden herkenning en veiligheid.
Starter
Start & oriëntatie
Iemand die begint op de arbeidsmarkt of voor het eerst in de kinderopvang gaat werken. Starters kunnen direct gekwalificeerd zijn of via een leerroute beginnen.
Studiedag
Opvang & praktijk
Een dag waarop kinderen geen school hebben, maar de BSO mogelijk wel open is. Voor medewerkers kan dit betekenen dat de BSO een hele dag opvang biedt.
T
Taaleis
Opleiding & diploma
Een taalniveau dat nodig kan zijn voor werken in de kinderopvang. Welke taaleisen gelden, hangt af van functie, opvangvorm en actuele regels.
Taalniveau 3F
Opleiding & diploma
Een taalniveau dat in de kinderopvang relevant kan zijn. Controleer altijd welke taaleis geldt voor jouw functie en situatie.
V
Vacature
Werken & vacatures
Een openstaande functie waarvoor een werkgever iemand zoekt. Let bij vacatures op diploma-eisen, uren, locatie, opvangvorm, salaris en opleidingsmogelijkheden.
Vast gezicht
Opvang & praktijk
Een vertrouwde pedagogisch professional die aan een kind in de dagopvang is gekoppeld. Dit helpt bij herkenning en emotionele veiligheid.
VE – voorschoolse educatie
Opvang & praktijk
Extra ontwikkelingsondersteuning voor peuters die dat nodig hebben, bijvoorbeeld op het gebied van taal. Voor werken op VE-locaties kunnen aanvullende eisen gelden.
Verkorte opleiding
Opleiding & diploma
Een opleidingstraject dat korter kan zijn doordat je al kennis of ervaring hebt. Of dit mogelijk is, bepaalt de opleiding of examencommissie.
VOG – Verklaring Omtrent het Gedrag
Regels & registers
Een verklaring waaruit blijkt dat je justitiële verleden geen bezwaar vormt voor een functie of taak. Voor werken of stage lopen in de kinderopvang is een passende VOG nodig.
Vrijstelling
Opleiding & diploma
Een onderdeel van een opleiding dat je niet opnieuw hoeft te doen, bijvoorbeeld omdat je al voldoende kennis of ervaring hebt. De opleiding of examencommissie beslist hierover.
VSO – voorschoolse opvang
Opvang & praktijk
Opvang vóór de schooldag begint. Het hoort bij de BSO. Let op: in het onderwijs kan VSO ook voortgezet speciaal onderwijs betekenen.
W
Werkdag
Opvang & praktijk
Een dag op de opvang bestaat uit contact met kinderen, ouders en collega's, maar ook uit voorbereiden, opruimen, overdracht, observeren en samenwerken.
Werken en leren
Opleiding & diploma
Een route waarin je werkervaring opdoet en tegelijk een opleiding volgt. BBL is de bekendste vorm.
Werkervaring
Start & oriëntatie
Ervaring die je hebt opgedaan in betaald werk, vrijwilligerswerk, stage of andere situaties. Voor zij-instroom kan werkervaring waardevol zijn.
Werkgever
Werken & vacatures
De organisatie waarbij je in dienst bent. Kinderopvangorganisaties verschillen in grootte, locaties, opleidingsmogelijkheden en functies.
Werkgevers in de buurt
Werken & vacatures
Kinderopvangorganisaties bij jou in de regio. Handig om te bekijken voordat je solliciteert of een BBL-plek zoekt.
Werkplekleren
Opleiding & diploma
Leren door te werken in de praktijk. Je ontwikkelt vaardigheden op de werkvloer en krijgt begeleiding.
Z
Zij-instroom
Start & oriëntatie
Instromen in de kinderopvang vanuit een andere sector of loopbaan. Je brengt ervaring mee, maar moet nog steeds voldoen aan de eisen voor de functie.